Πολλοί ερωτούν ποιές είναι οι απόψεις μου για τις αλλαγές των εργασιακών σχέσεων των γιατρών του ΕΣΥ που συζητιούνται αυτή την εποχή. Θα ήθελα να παραθέσω μερικές σκέψεις (που ούτε απόλυτα συγκροτημένες είναι, ούτε το αλάθητο διεκδικούν):
1. Το ΕΣΥ είναι ένα ανάπηρο σύστημα υγείας, αφού κατάφερε μόνο να συγκροτηθεί κάπως οργανωμένα στο δεύτερο και τριτοβάθμιο επίπεδο ( νοσοκομεία) και μερικώς στην πρωτοβάθμια φροντίδα ( αγροτικά ιατρεία και κέντρα υγείας). Το ΕΣΥ δεν καλύπτει, όπως και όσο συγκροτήθηκε, παρά τις μισές ανάγκες του πληθυσμού, Τις υπόλοιπες τις καλύπτει ο ιδιωτικός τομέας, καθώς δίπλα στο ΕΣΥ αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια, με συνειδητή προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας, 3 και 4 ιδιωτικά ΕΣΥ, που το καθένα διαθέτει δεκάδες διαγνωστικά κέντρα και χιλιάδες νοσοκομειακές κλίνες σε όλη τη χώρα.
2. Ιδιωτική ιατρική ασκούν ήδη οι γιατροί του ΕΣΥ, με τ’ απογευματινά ιατρεία ( στη φορολογική δήλωση οι αμοιβές απ’ αυτή τη δραστηριότητα καταχωρούνται ως “ εισόδημα από άσκηση ελεύθερου επαγγέλματος”). Επίσης, αυτό που ονομάζεται «φακελάκι» δεν είναι τίποτε άλλο παρά μιας μορφής ιδιωτική συναλλαγή γιατρού με ασθενή, η οποία δεν φορολογείται και δεν θεωρείται νόμιμη. Υπάρχει, όμως.
3. Η μερική ιδιωτικοποίηση, με τ’ απογευματινά, χειροτέρεψε την περίθαλψη των ασθενών; Απ’ όσο γνωρίζω, όχι. Εφόσον ισχύουν οι κανονισμοί που συνοδεύουν την άσκηση των απογευματινών ιατρείων και υπάρχει στοιχειώδης έλεγχος, δεν είναι εύκολο να ταλαιπωρηθεί ο φτωχότερος ασθενής( τέτοιοι κανόνες είναι π.χ. ότι ο γιατρός το απόγευμα δεν μπορεί να εξετάζει μεγαλύτερο αριθμό ασθενών απ’ αυτόν που εξετάζει το πρωί, ότι το εισιτήριο για εισαγωγή που δίνει το απόγευμα δεν παρακάμπτει τη λίστα αναμονής κ.λ.π.) . Η επιλογή επίσκεψης στα απογευματινά ιατρεία είναι σε μεγάλο βαθμό προσωπική. Και εγώ προτιμώ να συμβουλευτώ συνάδελφο το απόγευμα και το κόστος γι΄αυτό είναι προτιμότερο από το να το ξοδέψω για κάτι άλλο.
4. Καλή παροχή ιατρικής φροντίδας προϋποθέτει γιατρό που μπορεί να ζήσει τον εαυτό του και την οικογένεια του με ανεκτό τρόπο και μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του απρόσκοπτα και να παρακολουθεί τις εξελίξεις της επιστήμης του ανελλιπώς. Το ιατρικό επάγγελμα είναι από τα πιο σημαντικά για την κοινωνία, από τα πιο εξειδικευμένα και με τεράστιες ευθύνες για όποιον το ασκεί. Έτσι, ο φτωχός πλην αφοσιωμένος στο λειτούργημα του γιατρός είναι καλός για ρομαντικές αναφορές ( ή για εθελοντικές εξορμήσεις), αλλά όχι για να στηρίξει την ιατρική φροντίδα μιας χώρας στη σύγχρονη εποχή.
5. Με την ακολουθούμενη πολιτική οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων θα μειωθούν περισσότερο και από τη νέα μείωση που ακούμε ότι θα επιφέρει το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα σταθεροποίησης. Αυτό άμεσα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, θα οδηγήσει είτε σε απαξία της ιατρικής εργασίας στο δημόσιο, είτε στην εντατικοποίηση της παραοικονομίας ( διέξοδο που μέχρι σήμερα βόλευε πολλούς και ταίριαζε σε μία Ελλάδα όπου το “δήθεν” ήταν ο παγιωμένος τρόπος ζωής). Αυτή η απαξία του δημόσιου τομέα δεν αφορά μόνο τους γιατρούς. Ήδη υποφέρουμε από την παραλυσία του δημόσιων υπηρεσιών και τα κενά που αφήνει η συρρίκνωση του.
6. Μία διέξοδο για την κυβέρνηση ώστε να μην καταρρεύσει το επίπεδο ιατρικής φροντίδας στη χώρα μας είναι να μεταφέρει το κόστος αμοιβής του ιατρικού προσωπικού στους ασθενείς. Και αυτό μπορεί να γίνει δίνοντας περισσότερη εργασιακή ελευθερία στους γιατρούς του ΕΣΥ. Γι΄αυτό, αργά ή γρήγορα, με την πορεία που έχει πάρει η χώρα, θα υπάρξει αλλαγή των εργασιακών σχέσεων.
7. Αν αυτή η διέξοδος δοθεί σε όλους τους γιατρούς του ΕΣΥ δεν είναι βέβαιο, γιατί από τη μια δεν συμφέρει ορισμένους που δουλεύουν μέσα στο ΕΣΥ και από την άλλη θα θίξει πολλούς γιατρούς που ασκούν μόνο ελεύθερο επάγγελμα. Στους μεν εντός ΕΣΥ η αντίδραση θα προέλθει απ’ όσους έχουν αναπτυχθεί μέσα στο κομματικό –πελατειακό σύστημα και θα προσπαθήσουν να κλείσουν το άνοιγμα, έτσι που να το «εκμεταλλευτούν» επιλεκτικά μόνο αυτοί ( ενώ επιζητείται γενικά να ανοίγονται τα κλειστά επαγγέλματα, να προωθείται ο ανταγωνισμός, εδώ θα επιδιωχθεί με τη γνωστή συνταγή της κρατικής παρέμβασης το «κλείσιμο» κάποιας δραστηριότητας). Στους δε ελευθεροεπαγγελματίες, οι οποίοι υφίστανται και αυτοί την οικονομική κρίση, ένα τέτοιο άνοιγμα για τους γιατρούς του ΕΣΥ θα επιφέρει πρόσθετες δυσκολίες.
Με απλή λογική το πιο σημαντικό πρόβλημα είναι αυτό των ιδιωτών γιατρών, Πρέπει να ληφθεί μέριμνα και γι΄αυτούς. Ένας τρόπος που ίσως ( επαναλαμβάνω: ίσως) βοηθήσει είναι ν’ ανοίξει παράλληλα και ο δημόσιος τομέας για τους ιδιώτες ( χωρίς βέβαια οι γιατροί του ΕΣΥ να καλύπτουν τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις των ιδιωτών γιατρών).
8. Πέρα, όμως, από τα συντεχνιακά θέματα, ΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ ΟΛΩΝ είναι: Τι θα κερδίσει και τι θα χάσει ο Έλληνας ασθενής από μια τέτοια εξέλιξη; Η απάντηση είναι η εξής: Η ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας στα υφιστάμενα πλαίσια κινδυνεύει λόγω της οικονομικής δυσπραγίας να χειροτερέψει. Βέβαια, υπάρχουν περιθώρια να μειωθούν τα έξοδα και ταυτόχρονα η περίθαλψη να παραμείνει καλή ή ακόμα και να βελτιωθεί. Αυτό, όμως, εκτός των άλλων χρειάζεται εμπνευσμένους και ανεπηρέαστους πολιτικούς, διαχειριστές και στελέχη. Η ανεύρεση τους και δραστηριοποίηση τους είναι το μεγάλο ζητούμενο. Μια καθολικότερη “ιδιωτικοποίηση” του ΕΣΥ θα ξαναφέρει τη χώρα στις δεκαετίες του 60 και του 70. Δεν ήταν κακό τότε το επίπεδο της ιατρικής. Κακές ήταν οι ανισότητες του και η ανεπάρκεια του δημοσίου να εξασφαλίζει ένα ελάχιστο ανεκτό επίπεδο φροντίδας σε όλους. Οι εύποροι και τότε και τώρα μπορούσαν να απολαύσουν καλύτερες υπηρεσίες. Το ελάχιστο για όλους είναι αυτό που μετρά. Και αυτό μπορεί να το επιτύχει το κράτος με γιατρούς πλήρης και αποκλειστικής, αλλά και με γιατρούς πλήρης και μη αποκλειστικής απασχόλησης.
9, Δεν πρέπει ως κοινωνία να δεχτούμε να μείνει μόνος απέναντι στην ασθένεια ο πάσχων και η οικογένεια του. Είναι δυσβάστακτη δοκιμασία. Η κοινωνική αλληλεγγύη και η κρατική μέριμνα πρέπει να είναι τόσο καλά αναπτυγμένες που να καλύπτουν τις βασικές, ουσιώδεις ανάγκες των ασθενών. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο σε αυτή την κρίσιμη φάση που διέρχεται η χώρα μας.
Επομένως: το βασικό πρόβλημα δεν είναι το πως πληρώνονται οι γιατροί, αλλά το πως εξασφαλίζει το κράτος ισότητα και ίδιες ευκαιρίες πρόσβασης σε σωστή ιατρική φροντίδα.
10. Θέλει μυαλό, αρετή και τόλμη να λάβεις τα καλύτερα για την κατάσταση μέτρα. Ο ιατρικός κλάδος δύσκολα μπορεί να επεξεργαστεί ως συλλογικό υποκείμενο λύσεις. Είναι βαθιά διαιρεμένος, καθώς χρόνια πολλά στο μεν δημόσιο αναπτύχθηκε μέσα σ’ ένα ζοφερό κομματικό σύστημα, στο δε ιδιωτικό τομέα αφέθηκε πλήρως ανεξέλεγκτος. Έτσι και στις δύο περιπτώσεις δεν είναι σε θέση ούτε στόχους κοινούς να θέσει, ούτε βασικές αρχές να χαράξει. Και αυτό είναι κακό και για τον ασθενή.
Συμπερασματικά: Και στον τομέα υγείας η κρίση είναι βαθιά, Πέρα από οικονομική είναι και αξιακή, Θα χρειαστούν χρόνια για να αναδυθεί μία νέα ελπιδοφόρα και ορθολογική εναλλακτική προοπτική.
ΥΣ. Τι θα κάνω εγώ προσωπικά; Δεν ξέρω. Αυτό που μ’ ενδιαφέρει είναι να μπορώ ανεπηρέαστος να φροντίζω τους ασθενείς μου. Αν αυτό θα μπορεί να γίνει και στο νέο ΕΣΥ ή θα πρέπει να το αναζητήσω στην ελεύθερη ιατρική ή στο συνδυασμό και των δύο, δεν μπορώ να το απαντήσω ακόμα.
